Bekir Manav yazdı: ÇETİNCE KÖYÜ

Bekir MANAV – Tarihçi/Araştırmacı Yazar
Tarih Kültür Araştırma Derneği (Tarih-Der) Başkanı

Isparta Yalvaç ilçemize bağlı Çetince Köyü kayıtları:

Çetince Köyü kayıtlarımıza Cumhuriyet döneminden geriye doğru kayıtlarını inceleme fırsatım oldu. Köy mezarlığı ve coğrafyasında bir çalışmam olmadı. Bu sebeple temkinli olarak Devlet Arşivlerinde yer alan kayıtlar üzerinden geriye doğru gitmeye çalıştım.

1871 yılında Konya Vilayet Salnamelerinde Çetince adı yok bu köyümüz AKÇAŞAR adıyla kaydedilmiş.

1840 yılında da AKÇAŞAR adıyla kaydedilmiş.

1830 nüfus defterinde de AKÇAŞAR kaydedilmiş.

Yani 1871 ve öncesinde AKÇAŞAR adlı kayıtlarda yer alan köy bugünkü ÇETİNCE Köyü.

Çünkü komşu olarak Bahtiyar ve Agap köyleri yazılınca bu köyün bugünkü Çetince olduğu anlaşılıyor.

Köyde KARAALİLER-YAĞCIOĞLU-TOKMAKOĞLU-ORUÇOĞLU-KERİMOĞLU-ÇATALOĞLU-FETTAHOĞLU-KURDOĞLU gibi sülale isimleri kaydedilmiş ve 234 nüfusu görünüyor.

Yalvaç’ta farklı bir Kurusarı Köyü yanında yer alan Akçaşar Köyü olunca kayıtlarda ben de çok karıştırdım.

Ancak dönem kayıtlarındaki bu Akçaşar, Hoyran Kazası’nın var olduğu dönemlerde Hoyran Kazası’na bağlı yazılmış ayrı bir köy olduğu anlaşılıyor.

Daha da eskiye gittiğimizde köyün asıl gerçek adını tespit edebiliyoruz.

Bugünkü Çetince’nin ilk adı AKÇA HİSAR’dır.

1568 yılında Yalvaç Kazası’nda kayıtlı Karye-i Akça Hisar 110 hane 236 reaya (550 kişi) gibi ciddi bir nüfusla kaydedilmiştir.

Aynı tarihte Karye-i Akçahisar ma’a kaza-ı Akçahisar 69 nefer Gökçeali yakını Hoyran Kazası’na yazılmış olan bugünkü Yalvaç Akçaşar Köyüdür ve nüfus olarak her dönem Çetince’den az nüfusa sahiptir.

Yine aynı tarihte Cemaat-i Akçaşehir hassa-ı padişah-ı alempenah 135 neferli kalabalık bir yörük aşireti de kaydedilmiştir. Ama bunun ben Çetince ile bağı olduğunu düşünmüyorum. Bu ayrı bir Akçaşar grubu gibi düşünülebilir.

Daha da eskiye gittiğimizde, 1530 yılı tahrir defterinde KARYE-İ AKÇAHİSAR olarak adı geçen köy bugünkü ÇETİNCE’dir.

1481 yılında Barla Kazası Yalvaç Nahiyesi’ne kayıtlı Karye-i Akçahisar 64 hane 2 mücerred vergi vereniyle (Örkenez yanında) kaydedilmiştir.

Ayrıca Saru Danişmend Evladı Vakfının Akçahisar’da yani bugünkü Çetince’de Hür Ali ve Ali Yeri denilen yerde 10 dönüm arazisi vardır.

Yine aynı vakfın Akçahisar’da yani bugünkü Çetince’de Su Deresiyle Ağa Bükü arasında Kafir Değirmeni ocağını harap halde Yusuf Şah’ın mülkünden aldığı kaydı vardır. (Sene 1570)

Hülâsa Çetince geçmiş dönemde Akçahisar adıyla ilk adıyla kurulmuş ve her dönem kalabalık bir köy olmuştur.

Bekir Manav yorumu olarak şunları söyleyebilirim.

Bu dönemde bir yer kalabalıksa ya ilim merkezi, ya ticaret merkezi ya da geçiş kervan yoludur. Akçahisar adı coğrafyadan adını alır ki genelde Romalılardan kalan hisar, ören – viran – asar denilen kalıntılara yerleşen Türklerin verdiği isimlerdir. Akçahisar Türkçe’de fonetik olarak Akçaşar’a dönme örnekleri çok olduğu gibi doğaldır. Akçaşehir adı da Akçaşar’a dönen isimlerdendir.

Akçaşar (Yenişehir) anlamına gelse de Çetince’nin Akçaşehir’den değil AKÇAHİSAR’dan döndüğünü unutmayalım.

Çetince’nin resmi kayıtları 548 yıl öncesine kadar mevcuttur. İlk Türk yerleşkelerinden biridir.

Çetince Köyü ile daha çok yorum yapabilirim-yapabilirsiniz zira yazımın içeriğinde önemli detaylar mevcut.