• MODA YAPI
  • ISPARTA PETROL Yalvaç’ta

logo

DOĞUŞTAN UZMANLAR


Prof.Dr. Hulusi Doğan
hulusidogan@mu.edu.tr

Kıymetli dostlar hasta olsanız nereye ya da kime gidersiniz? Hocam şimdi bu da sorumu dediğinizi adeta duyar gibiyim. Tabii ki hastaneye doktora diyorsunuz. Haklısınız. Olması gereken, makul olanı da bu. Örneğin kulağınız arıyorsa KBB (kulak burun boğaz) uzmanına gidersiniz. Ürolojiye değil. Mideniz arıyorsa bir dahiliye uzmanına gidersiniz. Ortopediciye değil. Ya da Allah korusun eliniz, kolunuz kırılmışsa ortopediciye gidersiniz. Gözünüzden rahatsız iseniz de göz doktoruna. Dolayısıyla konunun uzmanı kimse ona gitmek gerekir. Canımızı yolda bulmadığımız için bu konuda genelde hassasızdır ve öyle de olmamız gerekir. Biz buna yönetim biliminde “uzmanlık yetkisi” diyoruz. Yani bir yöneticinin atandığı konum, bulunduğu makam itibariyle gerekli bilgi ve deneyime sahip olmasını ifade etmekteyiz.

Yönetim derslerinde öğrencilere “uzmanlık yetkisini” anlatırken de bu tür örnekler kullanırım.  Örneğin “evladım hasta oldun iğne olman gerekiyor. “Kime iğne olursun doktora mı ayakkabı boyacısına mı?” diye. Tabii ki cevap hep doktordur. Niye diye sorduğumda da “Hocam doktor bu işin uzmanı” derler öğrenciler. İşte uzmanlık yetkisi budur derim. Bir kişin ya da yöneticinin almış  olduğu eğitim ve deneyimi ile konunun erbabı olmasıdır.

Dolayısıyla yönetimde uzmanlık yetkisi, yasal yetki, karizmatik yetki gibi yetki türleri vardır. Uzmanlık yetkisi de bunlardan bir tanesidir. Örneğin bilgisayar alacaksanız, ikinci el araba alacaksanız bilen birine danışmayı tercih edersiniz. Ancak şöyle çevreme bakıyorum. Ülkemizde o kadar çok uzman var ki. Her alanda, herşeyi bilmekte, her konuda konuşabilmekte. Yani sizin anlayacağınız doğuştan uzmanlar. Einstein boşuna dememiş “cahillik ne güzel şey, her şeyi biliyorsun” diye.

Bizim alanda da uzun yıllardır tartışılan bir konu var: Lider doğulur mu, olunur mu? diye. Bu soru bilim camiasında tartışıla dursun. Bizim ülkemizde insanların çoğu doğuştan yönetici desem sanırım abartmış olmam. Lütfen çevrenize bakınız. Her makama, her unvana daha ilk günden aday birçok insan görebilirsiniz. Ben bunlara otomatik aday diyorum. Bir de ömür boyu adaylar vardır. Bunlar her konjonktürde, her dönemde yöneticidirler (liyakat sahibi olanları ayırıyorum). Bunlar bir bakarsınız bir kurumda, bir bakarsınız bir başka kurumda yöneticidirler. Tarımdan da anlarlar, eğitimden de, sağlıktan da, maliyeden de. Bunlar analarından yönetici doğdukları için onlara alan fark etmez ve ölene dek yönetici olmak zorundadırlar. Allah korusun kısa süre koltuktan düşseler hayatları zehir olur, dünyaları kararır. Adeta koltuk onlar için yaşam nedenidir. Koltukla nefes alıp verirler. Hatta son nefesini makam koltuğunda verenleri bile görebilirsiniz.

Bir de “ne yöneticilik olsa yaparım abi, yeter ki ömrümde bir defa koltuğa oturayım” hastaları vardır. Bunlar genelde derinden ve gizliden fırsat kollarlar. Bilgisiz, liyakatsiz ve çapsız olduklarından el, etek öperek, üstün sadakatle koltuk arayışındadırlar. Bunlara toplum genelde şans vermez. Ancak bir anda kendini koltukta bulur, dolayısıyla kendisi de, toplumda şaşkınlık geçirir. Oturduğu koltukla uzmanlık alanı hiç örtüşmemesine rağmen, gücünü cahilliğinden alır. O kadar cahildir ki koltuğa oturur oturmaz çevresindeki yalakaların methiyeleriyle bir süre sonra kendisi de kendine hayran olmaya başlar. İlah kesilmeye ve ben neymişim demeye başlar. Bunlar bir toplum için en tehlikeli olanlardır. Çünkü bunları görenler “bundan yönetici olursa benden haydi haydi olur” diye düşünmektedirler. Oysaki bu, toplumda genel liyakat ve kalite kaybının en tehlikeli boyutu ve işaretidir.

Bir de gerçek anlamda liyakat ve uzmanlık sahibi olanlar vardır. Bunlar makam, ünvan ya da koltuk peşinde asla koşmazlar. Aksine kendilerine bir teklif geldiğinde ise maaş, prim, ikramiyeyi değil öncelikle alacakları sorumluluğu, yükün büyüklüğünü düşünürler. Topluma, vicdanlara ve hakka verecekleri hesabı düşünürler. Kılı kırk yararlar. Bırakınız birkaç kuruşu, hak etmedikleri bir kuruşa el sürmezler. Yetimi, devlet malını, kul hakkını düşünürler. Cahilin cesaretinin aksine, bunlarda bilginin ağırlığı, uzmanlığın derinliği, edep ve kul hakkının hesabı vardır. Daha ötesi bilseler de, her zaman bilgiye, bilime ve bilene sormaktan asla çekinmezler. Uzmandırlar, bilgisi ve uzmanlığı olana da saygı duyarlar. Takoz olmazlar, yol açarlar, yol gösterirler. Hoşgörü ve tevazu sahibidirler. Hakka ve hukuka bağlıdırlar. Şımarmazlar ve dalkavukluğa asla prim tanımazlar. Koltuğa yapışmazlar. Daha iyisi varsa ona devretmekten de asla kaçınmazlar. Hiç ön plana çıkmak diye bir dertleri yoktur. Ama toplumda parlayan güneş gibidirler. Bir toplumu geleceğe taşıyacak olanlar da koltuk cahilleri değil, bilgi, vicdan, uzmanlık ve liyakat sahibi olan bu erdemli yüreklerdir.

Etiketler: »
Share

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DOĞUŞTAN UZMANLAR

    06 Mayıs 2021 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Kıymetli dostlar hasta olsanız nereye ya da kime gidersiniz? Hocam şimdi bu da sorumu dediğinizi adeta duyar gibiyim. Tabii ki hastaneye doktora diyorsunuz. Haklısınız. Olması gereken, makul olanı da bu. Örneğin kulağınız arıyorsa KBB (kulak burun boğaz) uzmanına gidersiniz. Ürolojiye değil. Mideniz arıyorsa bir dahiliye uzmanına gidersiniz. Ortopediciye değil. Ya da Allah korusun eliniz, kolunuz kırılmışsa ortopediciye gidersiniz. Gözünüzden rahatsız iseniz de göz doktoruna. Dolayısıyla konunun uzmanı kimse ona gitmek gerekir. Canımızı yolda b...
  • İş bulamıyorsanız şunlara dikkat edin

    02 Mayıs 2021 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Uzun süredir iş arıyorsanız, henüz aradığınız işi bulamadıysanız ve başvurularınıza dönüş alamıyorsanız özgeçmişinize dönüp şu önerilerime göz atmanızı öneriyorum…   CV’NİZİ TEKRAR GÖZDEN GEÇİRMELİSİNİZ CV’nizi hazırlamayı asla aceleye getirmemelisiniz, iş görüşmesine çağrılmanın ilk adımı olan özgeçmişinize zaman ayırarak kariyer planlarınız doğrultusunda tekrar tekrar gözden geçirmelisiniz.   CV’NİZİN DOLULUK ORANINI YÜKSEK TUTMALISINIZ Türkiye’nin ilk ve tek bölgesel istihdam ofisi www.bagevkariyer.com ‘da hazırla...
  • İstihdamda başarı hikayesi yok

    03 Nisan 2021 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Türkiye İstatistik Kurumu ( TÜİK ) verileri, 17 yılda çalışan sayısının 7,2 milyon arttığını gösteriyor. 2002’de yıllık 21 milyon 354 bin olan istihdamdaki kişi sayısı, son yayınlanan veriye göre 28 milyon 517 bin kişi oldu. Bir başka ifadeyle, istihdam edilen kişi sayısı 7 milyon 200 bin kişi arttı. Aynı süre zarfında çalışabilecek yaştaki nüfus sayısı ise 13,5 milyon arttı. Türkiye, bu nüfusun yarısına iş yaratamadı. Resmi tanıma göre çalışabilecek yaştaki, 15 – 64 yaş arası nüfus, 2002’de 48 milyon istihdamdaki kişi sayısı da 21 milyon 30...
  • Prof.Dr. Mehmet Özhanlı, “Ayvalı Köyü”nü yazdı…

    16 Mart 2021 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    AYVALI KÖYÜ Yaşlı kadın, her akşamüzeri köyün ortasında bulunan tepenin üzerine çıkar biraz safça olan oğlunun eve gelmesi için ona “aay veliii… aaay veliiii…” diye uzun uzun seslenirmiş. Günlerden bir gün köyün nüfusunu ve ismini kaydetmek için gelen memurlar, köyün ismi nedir diye sorduklarında, oğlunu çağıran yaşlı kadının “aayveliii…” seslenişini duymuşlar; köyün ismini “AyVeli” olarak not almış ve resmi evraklara “Ayvalı” olarak kaydetmişler. Böylece köyün adı “Ayvalı” olmuş. Köyün ismiyle ilgili anlatılan başka hikâyeler de bulunmaktadır...