Bekir Manav Yazdı: YALVAÇ ÇINARLARI

Türkler fethettiği ya da göç ettiği yere çınar ağacı dikerlerdi. Bu geleneğin Selçuklu döneminde başladığını görebiliyoruz.

Bir bölge fethedildiğinde ilk önce oraya cami – mescid inşa edilirdi. Şayet kilise varsa camiye çevrilirdi. Bununla beraber aynı yere çeşme ve çınar fidanları dikilirdi.

Daha çok Osmanlı fetihlerinde görülen bu gelenek başlangıç itibariyle Anadolu’da Selçuklu döneminde başlar ve bir mana ifade eder.

Bursa’da, Kocaeli’nde 940 yıllık dev çınarlar tescillenmiştir. Taraklı’da fetih çınarları olarak ifade edilen ağaçlar bugün halen ayaktadır. Yine Fatih Sultan Mehmed’in fermanıyla İstanbul fethinden sonra Karadeniz Ereğli’de dikilen 8 tane fetih çınarı günümüzde halen varlığını sürdürür.

Genelde bu maksatla dikilen ağaçlar PlatanusOrientalus olarak bilinen Doğu Çınarlarıdır.

Yalvaç’ımıza gelecek olursak Devlethan Camisi ile Çınarların arası kaç metre?
Hemen yanı başında yani 10-15 metre civarında.
Bu bize neyi gösterir?

Bu çınarlar Devlethan Camii’nin haziresinde bahçesindedir.

Yani cami ile aynı yaştadır. Günümüzde aradan yol geçmiş ve ayırmış. Ancak bunun ilk halinde camiyle bitişik olduğu bellidir.
Yani bu çınarlar Devlethan Camisi ile aynı yaşta olup, zamanında yanlarında bir çeşmelerinin olması da olasıdır. Gemen’de de olma ihtimali vardır.

Isparta’da çay boyunda yer alan yanık büyük ağacı da fetih çınarı olabilir ibaresiyle resmi sitelerimiz yazsa da fetih ağaçları şehir kenarında olmaz, şehrin tam ortasında Ulu Cami yanlarında olur.
Çınar hayat ağacıdır, uzun ömürlü ol sembolü taşıyan bir kavram haline gelmiş geleneğin adıdır.

Tarih anlatımında maalesef en büyük yapılan yanlış şu ki Yalvaç’ın eski adı Antiokheia demektir.

Antiokheia Yalvaç’ın eski adı değildir. Yalvaç Antiokheia’nın yakınına kurulmuş ayrı bir karyedir.

Yalvaç Türk yurdudur ve Antiokheia (Antakyanın) üzerine kurulmamıştır. Tahrirlerde Yalvaç’ta gayri müslim kaydı yoktur.
Çınarlar da Yalvaç’ın yaşayan Türk tarihinin en şerefli sembolleridir.
Keşke bunu Yalvaçlı nesillerimize, çocuklarımıza öğretebilsek-seydik.
Umudunuz var mı?

Bekir MANAV