İlçemizde Sessiz Tehlike: Yalvaç Sürekli ve Hızla Yaşlanıyor!

Binlerce yıllık tarihiyle bugün hâlâ Isparta’nın en büyük ilçesi olan Yalvaç, son yıllarda sessiz ama çok ciddi bir değişimin içinde. TÜİK’in 2024 nüfus verileri, ilçedeki nüfus kaybının artık görmezden gelinemeyecek kadar büyük bir boyuta ulaştığını ortaya koyuyor. Yalvaç’ın toplam nüfusu 2007’de 57 bin iken bugün 45 binin altına düştü. Aradan geçen 18 yılda ilçemiz nüfusunun beşte birinden fazlasını kaybetti. Ama işin daha da çarpıcı kısmı yalnızca nüfusun azalması değil; nüfusun yapısının kökten değişmesi. Yalvaç artık gençlerden çok yaşlıların ağırlıkta olduğu bir şehir haline geliyor.

Rakamlara baktığımızda tablo daha da netleşiyor. 0-34 yaş grubunda son 18 yılda yaşanan yüzde 40’ı aşan düşüş, genç nüfusun hızla ilçeden uzaklaştığını gösteriyor. Buna karşılık 55 yaş üstü nüfusun yaklaşık yüzde 35 oranında artması, Yalvaç’ın geleceğine dair önemli bir uyarı niteliğinde. Bu durum yalnızca demografi meselesi değil; ekonomi, sosyal yaşam ve kültürel düzen için de büyük bir dönemeç anlamına geliyor. Genç nüfusun ağırlığını kaybeden bir ilçenin iş gücü azalır, eğitim sistemi zayıflar, sosyal hayat yavaşlar ve yeni yatırımlar için cazibe noktası olmaktan çıkar.

Bugün baktığımız tablo, köylerdeki durumu daha da dramatik hale getiriyor. 2007’den bu yana köy nüfusu yüzde 37 oranında azaldı. Genç nüfus kaybı ise köylerde yüzde 60’a dayandı. Bu kadar sert bir düşüş, köylerin geleceğini belirsizliğe sürüklüyor. Bir zamanlar çocuk sesleriyle dolu olan sokaklar, bugün giderek sessizleşiyor; çünkü gençler iş bulmak, eğitim almak ya da yaşam kurmak için büyük şehirlere gidiyor ve geri dönmüyor.

Tüm bu veriler bize aslında aynı şeyi söylüyor: Yalvaç’ta nüfus sadece azalmakla kalmıyor, yaşlanıyor. Ve bu değişim, geleceğe dair güçlü bir alarm niteliği taşıyor. Eğer bugün konuşmaya başlamazsak, yarın çok geç olabilir. Artık ilçenin yönünü, yaşamını ve beklentilerini yeniden konuşmak zorundayız. Çünkü bu tablo yalnızca rakamlardan ibaret değil; hepimizin hayatının içinde, şehrin merkezinde duran bir gerçek.

Geleceğimiz Avuçlarımızdan Kayıyor: Genç Nüfusta Büyük Erime

Yalvaç’ın sokaklarında, parklarında ya da okullarında son yıllarda gözle görülür bir sessizlik hakimse, bunun sebebi sadece tesadüf değil. Tablolara baktığımızda acı bir gerçekle karşılaşıyoruz: 2007 yılında bu ilçenin neşesi olan, okulları dolduran 18 bin 221 çocuğumuz ve gencimiz vardı. Bugün ise bu sayı 10 bin 811’e kadar gerilemiş durumda. Sadece 17 yılda Yalvaç’ın geleceğinden 7 bin 410 evladımız eksildi.

Bu rakamlar bize şunu söylüyor; Yalvaç’ın en üretken, en enerjik yaş grubu olan 0-19 yaş arası nüfusumuz adeta yarı yarıya eridi. Doğum oranlarının düşmesi bir yana, liseden mezun olan her gencimizin bavulunu toplayıp “ekmek kavgası” için başka şehirlere gitmesi, ilçemizin damarlarındaki taze kanı çekiyor. Eğer bu hızla devam edersek, yarın ne tarlalarda çalışacak ne de dükkanları devralacak bir nesil bulabileceğiz.

Üreten Eller Çekiliyor: Yalvaç’ın Ekonomik Gücü Nereye Gidiyor?

Genç nüfustaki azalma sadece okul sıralarını boşaltmıyor; asıl darbeyi ilçemizin ekonomisine, çarşısına ve pazarına vuruyor. Verilere baktığımızda, Yalvaç’ın “çalışan ve üreten damarı” olan 20-54 yaş grubunda tam 7.542 kişilik bir kayıp olduğunu görüyoruz. Bu, sadece 17 yıl içinde iş gücümüzün %27,14 oranında erimesi demek.

Peki, en verimli çağındaki bu insanlar neden ilçeyi terk ediyor? Sorunun cevabı aslında hepimizin malumu. Üniversiteyi bitiren gencimiz, elinde diplomasıyla Yalvaç’a döndüğünde kendi alanında çalışacak iş bulamıyor. Sanayideki çarkların yavaşlaması ve tarımdaki belirsizlikler, orta yaş grubundaki vatandaşlarımızı da “daha iyi bir gelecek” umuduyla büyükşehirlere göç etmeye zorluyor. Sonuçta Yalvaç sadece nüfus kaybetmiyor; tarlasını ekecek, dükkanını işletecek ve ilçeyi kalkındıracak enerjisini de dışarıya veriyor.

İlçe Küçülürken Bilgeleşiyor: Yaşlı Nüfus %33 Arttı

Haberimizin başından beri verdiğimiz “azalma” rakamlarının aksine, tek bir grupta ibre yukarıyı gösteriyor: 55 yaş ve üstü vatandaşlarımız. 2007 yılında Yalvaç’ta bu yaş grubunda 10.992 kişi varken, bugün bu sayı 14.634’e ulaşmış durumda. Yani ilçemiz nüfus kaybederken bir yandan da hızla yaşlanıyor. 17 yıllık bu süreçte tecrübeli nüfusumuzun %33,13 oranında büyümesi, Yalvaç’ın toplumsal yapısının tamamen değiştiğinin en net kanıtı.

Bu durum artık sadece bir “nüfus verisi” olmaktan çıktı; artık kapımızda yeni ihtiyaçlar var. Yaşlı nüfusun artması demek; daha fazla sağlık hizmetine, daha iyi evde bakım imkanlarına ve sokaklarımızın, parklarımızın bu yaş grubuna uygun hale getirilmesine ihtiyaç duyulması demek. Yalvaç’ta demografik ağırlık artık tecrübeye kayıyor; bu da sosyal hizmetlerimizi ve gündelik hayatımızı bu yeni “bilge” topluma göre yeniden planlamamızı zorunlu kılıyor.

Yalvaç Kritik Bir Dönemeçte

Eğer gençlerimizin Yalvaç’ta kalmasını sağlayacak, onların modern beklentilerine cevap veren yeni iş alanları ve teknoloji odaklı girişim modelleri oluşturulamazsa, ilçenin ekonomik çeşitliliğinin giderek daralması kaçınılmaz hale gelecektir. Bu noktada sadece yeni alanlar açmak da yeterli olmayabilir; tarım ve küçük sanayi gibi mevcut üretim kollarının dijitalleşme ile modernleştirilmesi, geleneksel üretimin genç kuşağın enerjisiyle birleştirilmesi, göçü tersine çevirecek en stratejik adımlardan biri olarak karşımızda duruyor.

Yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının ve merkezi kurumların eş güdüm içinde yürüteceği planlı kalkınma çalışmaları, bu sürecin kaderini tayin edecek temel niteliktir. Çünkü bu mesele yalnızca bir nüfus azalması meselesi değildir; ilçe ekonomisinin canlılığı, eğitim kurumlarının sınıf mevcutlarından akademik kalitesine, sağlık hizmetlerinin kapasitesinden sosyal yaşamın sürdürülebilirliğine kadar her şey bu demografik denge ile doğrudan bağlantılıdır. Bugün atılacak her bilinçli adım, yarının Yalvaç’ının bölgesel bir cazibe merkezi mi yoksa sessiz bir emekli kasabası mı olacağını belirleyecektir.

Aksi halde, bugünkü nüfus kaybı ve yaşlanma ivmesi sadece arşivlerde kalan bir veri olarak kalmayacak; ilçenin yarınını doğrudan belirleyen, geri dönüşü zor bir kırılma noktası haline gelecektir. Her geçen yıl bir miktar daha azalan genç nüfus, ilçeyi kaçınılmaz olarak yaşlandıracak, üretim gücünü zayıflatacak ve Yalvaç’ı sosyal-ekonomik bir daralmaya doğru sürükleyecektir. Bu nedenle, elimizdeki tabloyu zamanında ve doğru okuyabilmek, ideolojik tartışmalardan uzak, bilimsel ve gerçekçi çözümler üretmek geleceğe dair en kritik sorumluluğumuzdur. Yalvaç için çözüm; bu tabloyu bir son değil, yeni ve planlı bir başlangıç olarak kabul etmekten geçmektedir.

Zeynep AŞIK / İletişim ve Tasarımı Uzmanı