Yalvaç’ta Hayvancılık Rotasını Arıyor, Koyunculuk Öne Çıkıyor

Yalvaç, yıllardır Batı Akdeniz’in önemli tarım ve hayvancılık merkezlerinden biri olarak gösteriliyor. Ancak son yıllarda kırsaldaki nüfus azalması, artan yem maliyetleri, çoban bulma sıkıntısı ve küçük aile işletmelerinin küçülmesi ilçemizde hayvancılığın yönünü değiştirmeye başladı. Resmi veriler ve sahadaki gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, Yalvaç’ta hayvancılığın tamamen gerilemekten çok yeniden şekillendiği görülüyor. Bu dönüşümde ise koyunculuk öne çıkıyor.

Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre Yalvaç’ta 2024 yılı itibariyle 23 bin 593 büyükbaş, 77 bin 47 küçükbaş hayvan bulunuyor. Küçükbaş varlığının 71 bin 415’ini koyunlar oluştururken, keçi sayısı 5 bin 632’de kaldı. Bu tablo, ilçede özellikle koyunculuğun ağırlığını artırdığını ortaya koyuyor.

Yıllara göre değişim dikkat çekiyor

Resmi veriler, Yalvaç’ta hayvancılığın tamamen küçülmekten çok yön değiştirdiğini gösteriyor. Özellikle koyunculuk güçlü yapısını korurken, keçicilikte belirgin bir gerileme yaşanıyor.2017 ve 2024 yılları karşılaştırıldığında ortaya çıkan tablo şöyle:

Hayvan Türü –   2017   –    2024   –  Değişim
Büyükbaş             –   25.339  –     23.593  –     -1.746
Koyun                    –   73.085  –    71.415   –     -1.670
Keçi                        –      9.340  –      5.632   –     -3.708
Toplam Küçükbaş 82.425  –   77.047   –    -5.378

Tabloya göre en büyük düşüş keçi yetiştiriciliğinde yaşandı. Özellikle dağ köylerinde geleneksel keçiciliğin eski gücünü kaybetmeye başladığı görülüyor. Buna karşılık koyunculuk ise Yalvaç kırsalında hâlâ en güçlü üretim alanlarından biri olmayı sürdürüyor.

Büyükbaş hayvan sayısındaki düşüş ise küçük aile işletmelerinin üretimden çekilmeye başladığı yorumlarını güçlendiriyor. Artan yem maliyetleri, işçilik sorunu ve süt üretimindeki ekonomik baskılar nedeniyle bazı üreticilerin sürülerini küçülttüğü ifade ediliyor.

Koyunculuk neden öne çıkıyor?

Özellikle son yıllarda üreticilerin daha ekonomik, daha yönetilebilir ve pazarlanabilir alanlara yöneldiği görülüyor.

Uzmanlara göre koyunculuğun öne çıkmasının temel nedenleri arasında:
* daha düşük işletme maliyeti,
* mera kullanımına uygunluk,
* kuzu etine olan talebin sürmesi,
* küçük aile işletmelerine daha uygun yapı sunması yer alıyor.

Keçi yetiştiriciliği ise daha yoğun emek istemesi nedeniyle giderek zorlaşıyor. Çoban bulma problemi, yaşlanan üretici nüfusu ve gençlerin kırsaldan uzaklaşması keçicilikteki  düşüşü hızlandırıyor.

Köyler boşalıyor ama üretim tamamen bitmiyor Yalvaç kırsalında nüfus yaşlanırken üretim yapısı da değişiyor. Eskiden çok sayıda küçük aile işletmesiyle sürdürülen hayvancılık, bugün daha sınırlı ama daha kontrollü sürülerle devam ediyor.

Üreticiler:

* yem fiyatları,

* veteriner giderleri,

* süt maliyetleri,

* işçilik sorunları nedeniyle eskiye göre daha temkinli üretim yapıyor.

Buna rağmen Yalvaç hâlâ Isparta’nın en önemli küçükbaş üretim merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. İl genelindeki küçükbaş hayvan varlığının önemli bölümünü tek başına Yalvaç karşılıyor. Bu durum ilçenin mera potansiyelinin ve hayvancılık kültürünün hâlâ güçlü olduğunu gösteriyor.

2007’den 2025’e köy nüfusunda %40’a varan azalış yaşanırken, hayvan sayısının aynı düzeyde kalması, oransal olarak hayvancılığın yerinde saymadığı, yükselişte olduğunu göstermektedir.

Yeni rota: Daha az ama daha verimli üretim

Son dönemde uygulanan destek projeleri de dikkat çekiyor. Özellikle koyunculuğu teşvik eden projelerle üreticilere damızlık destekleri verilmesi, kırsalda üretimi canlı tutmaya yönelik önemli adımlar arasında değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde Yalvaç hayvancılığının kaderini belirleyecek başlıklar şunlar olacak:

* genç üreticinin sektörde tutulması,

* mera ıslahı, kooperatifleşme, süt ve et işleme yatırımları,

* üreticinin maliyet yükünün azaltılması.

Bugün ortaya çıkan tablo, Yalvaç’ta hayvancılığın tamamen gerilediğini değil, yeni ekonomik şartlara göre yeniden yön bulmaya çalıştığını gösteriyor.

Bu yeni dönemin merkezinde ise artık daha belirgin şekilde koyunculuk yer alıyor.