• MODA YAPI
  • ISPARTA PETROL Yalvaç’ta

logo

Yeni Çağ ve Arkeoloji


Prof.Dr. Mehmet ÖZHANLI
mehmetozhanli@sdu.edu.tr

Doğum sancıları sıklaştı. Yeni bir çağa uyanmaya az bir zaman kaldı. Umarım bütün dünyayı etkileyen ve yaşadığımız çağın sonunu getiren bu bitiş felaketi, iyi bir başlangıcın sebebini oluşturur. Bu sebepleri, doğru analiz edebilirse insan bir daha böyle korkunç felaketler yaşamak zorunda kalmaz. Fakat aynı hataları tekerrür ederse ki ihtimal dâhilînde, korkunç bir kâbustan uyanıp daha korkunç bir kâbusta figüran olur. Gelecekte aynı hataları yapmamak için geçmişi çok iyi ve doğru bilmek gerekir. Bu güne kadar geçmişten yaşananlar doğru olarak aktarılmadığı için devletler, hükümetler, ırklar, ideolojiler ve politikacılar “Amerika Kıtası’nı” hep yeniden keşfediyor (!) ve yaptıklarını doğru görüyorlar. 20. yy içeresinde milyonlarca insanın ölümüne ve acı çekmesine sebep olan savaşlar, yaşanan deprem vb. korkunç felaketler bunun en iyi ispatıdır. Peki, insanlar yaşananlardan neden doğru dersi çıkaramıyor ve ona göre önlemler almıyorlar. Buraya birçok sebep yazılabilir, ama biz geçmişi yazan ve yazdıranların yanıltması üzerinde duracağız. Yazılan ve yazdırılanlar doğru olsaydı doğru ders çıkarılır ve bu kadar büyük felaketler yaşanmazdı. Arkeolojik kazılar arttıkça dünya tarihinin ne kadar yanlış, eksik ve tamamen taraflı yazılmış olduğu daha iyi anlaşılmaktadır. Bundan dolayı yazılan ve yazdırılan tarihi artık bir kenara bırakıp geçmişi kendi tarafsız kaynağından öğrenmek daha doğru olacaktır. Tarafsız, doğru kaynak olan antik kentlerde, arkeolojik kazılarla geçmişe yapılan otopsi ile bu yaşlı dünyanın kara kutusu olan insan hakkında genel doğrular ortaya çıkarılır. Geçmişe seyahat etmeyi sağlayan vize arkeolojidir. Arkeoloji öğrenildiğinde yapılan hatalar azalır, insanlar gücün ve cehaletin getirdiği kibirden kurtulur ve de en önemlisi ölümlü olduğunu unutmaz ona göre davranırlar.

Tarihle ilgili en doğru bilgiler ören yerlerine dönüşmüş antik kentlerden okunur. Arkeolojinin stratigrafik katmanları arasında, yaşanılan her şey bittiği şekliyle korunur. Binlerce yılın yaşanmışlıkların oluşturduğu bu katmanlar, her fırça darbesiyle tozları silinip aralanır ve bir elmas gibi parlayan geçmiş, dile gelerek yaşanmışlıkları olduğu gibi anlatmaya başlar. Ortaya çıkarılan geçmişin tanıkları olan kalıntılar ise yazılıp anlatılanların sağlamasını yapar. Arkeoloji, açığa çıkarılan bu verilerin geleceğin inşasında en doğru biçimde kullanılabilmesi için ırklardan, ideolojilerden ve hurafelerden uzak tarafsız bilimsel çalışmalar yürütür. Bundan dolayı doğacak yeniçağ arkeolojinin çağı olacaktır. Yalanlardan dolanlardan uzak geçmişle günümüz ve günümüzle gelecek arasında kullanılabilecek en güvenilir köprünün arkeoloji olduğu, bu çağda daha iyi anlaşılacaktır.

Tarihin hiçbir döneminde dünyaya üzerindeki bütün insanlar aynı anda aynı davranışı yapmaya mecbur bırakılmamıştı. Zerre kadar küçücük bir virüs hiçbir devlet, hükümet, yönetici, sınır, ırk ve renk ayrımı yapmadan insanları aylardır evlerine kapanmaya mecbur etti. İnsana ne kadar aciz bir canlı olduğunu gösteren aynayı tutan virüs, geçmişte yapılan hatalarla yüzleşmesi ve gelecekte ne yapmaması gerektiğini düşünmesi için de sakin bir ortam oluşturdu. Bu süreçte umarım herkes akıl, mantık ve bilimin ne kadar önemli olduğu gerçeğini kavrar ve kurtuluşun doğaya zarar vermeden, diğer canlılarla uyum içinde yaşamakta; bilim dışında sunulan çarelerin nafile ve hamaset olduğunu anlarlar. Bu süreç bittiğinde bilinçlenmiş insanlar kapitalizmin betonlaşmış “modernliğinden” uzaklaşıp doğaya dönecektirler. İşte o zaman doğanın kendi kurallarıyla yazıp, bağrında sakladığı geçmişin kitabı ören yerleri, ziyaret edilmeye başlanacak ve böylece Antik Kentler hak ettiği öneme kavuşacaktır. Bu güne kadar görmezden gelinen ve bir türlü benimsenip sahiplenilmeyen ören yerleri, ülkenin vitrinine dönüşecektir. Bir ülkenin sahip olabileceği en değerli hazinenin arkeolojik katmanlar arasındaki bilgiler olduğu fark edilecektir.

Dünyanın canlı yaşamına en elverişli yerlerinden bir olan Anadolu coğrafyasında günümüz yerleşim yerlerinin tamamının altında ya da yanı başında bulunan sayısız antik kent iyi ve doğru değerlendirilse yeniçağa mutlulukla uyanacağız. Arkeolojinin çağı olacak bu yeniçağda geçmişe ziyaretler artacak ve orada öğrenilen bilgilerle gelecek iyi üzerine inşa edilecektir.

Etiketler: »
Share

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • BİLİM VE AKADEMİDE ETİK

    08 Ekim 2020 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Günümüzde sıkça kullanılan kavramlardan bir tanesidir etik. Kimi zaman ahlak kavramıyla da karıştırılabilmektedir. Etik, felsefenin bir alt dalı olarak insan eylemleriyle ilgili uyulması istenen genel kabul görmüş ilke ve değerleri konu edinir. Ahlak ise insanın doğuştan ya da sonradan kazandığı tutum ve davranışların bütünü olarak ifade edilir. TDK sözlüğünde de ahlak “bir toplumda insanların uymak zorunda oldukları davranış biçimleri” olarak tanımlanmaktadır. Bu anlamda ahlak bir toplumdaki olumlu-olumsuz davranış biçimlerini ifade ederken, e...
  • Korona günlerinde ekonomi

    27 Eylül 2020 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Geçtiğimiz yılsonunda Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan Coronavirus veya teknik adı ile Covid-19 salgını ülkemiz de dahil olmak üzere bütün dünyada korku ve endişe yarattı. Global düzeyde üretilen bu korku ve endişe etkisi, Covid-19 salgını ile mücadelenin bütün dünyada neredeyse birlikte hareket etme haliyle ciddiyetle ve özenle ele alınmasına neden oldu. Kapatılan sınır kapıları, insani dolaşımın ve emtia hareketlerinin sınırlandırılması, evde kalmanın teşvik edilmesi hatta zorlanması, ticari hayatın sadece zaruri ihtiyaçların devamı amacıyl...
  • ‘Ah Bu Yarım İşler’

    23 Eylül 2020 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Öyle sözler vardır ki bazen kitaplar dolusu bir bilgiyi özetler. Bazen tüm ömrünüzü yeni baştan sorgulatır. Ya da yaşadığınız deneyimleri tek solukta ifade eder. Anlatabilen için öz bir şifre, anlayabilen için ise bir hazinedir. Kimi zaman atasözleri olarak çıkar karşımıza, kimi zaman da romanlarda gösterir kendini. Kimi zaman türkülerde yer bulur kendine, kimi zaman da bir dost meclisinde dökülür dudaklardan. Üstüne pek bir şey söyleyemezsiniz. Gerek de kalmamıştır zaten. Adeta jilet gibi kesip atmış, bitirmiştir herşeyi. Herşey gün gibi ortad...
  • Bilgide Eylem ve Söylem

    17 Eylül 2020 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    TDK (Türk Dil Kurumu) sözlüğünde bilgi, “insan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütünü, malumat” olarak tanımlanmaktadır. Aynı sözlükte bilginin bir başka tanımı da “öğrenme, araştırma veya gözlem yoluyla elde edilen gerçek, malumat, vukuf” olarak ifade edilmektedir. Bilginin başka tanımlamalarına da rastlamak olanaklıdır. Ayrıca bilginin çok farklı sınıflandırma ve türlerini de görebilirsiniz. Ancak basit ve anlaşılabilir olması itibariyle bilginin “açık bilgi” ve “örtük/örtülü bilgi” olarak sınıflandırılması benim için ayrı bir a...