Sümerbank Efsanesi’nin Yeri Dolmadı

Ünal Örnek

unalornek@hotmail.com

Geçtiğimiz gün Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Merkezinde gerçekleştirilen 12 Ocak -12 Şubat 2018 tarihleri arasında sürecek Bir Ulusu Giydirmek: 1956-2000 Yılları Arası Sümerbank Desenleri Sergisi’ni gezerken adeta tarihte yolculuk yaptım.

İzmir Ekonomi Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi arşivinin sergilendiği sergiydi.

Sümerbank’ı kuruluşundan alıp kapanış sürecine kadar tarihsel süreçte yaşanan olayların gölgesinde tüm ürünleri ve görsel belgeleri ile sergiliyordu. Bir film şeridinin karelerinde sanatçı yaklaşımı, tasarım yetenekleri içinde detayları ile bizlere aktarıyordu.

Çağdaş Sanatlar merkezinin üst katında yer alan sergiye ilk girdiğinizde sizi kısa ve öz herşeyi anlatan bir söz karşılıyordu.

Ülkemiz sanayisinin temel taşı olan Sümerbank Efsanesinin bu ülkeye ne verdiğini anlatan Bir Ulusu Giydirmek sözü beni geçmiş ile bugününü muhasebesini yapmaya zorluyordu.

Müşrifçe ve hesapsızca harcadığımız değerlerimizin ardından bugün yaşadığımız ekonomik sorunları düşünmeye sevk ediyordu.

Şehirlerde ve kasabalarda her geçen gün etkisini hissettiren, işsizlik, her gün kapanan ve bir daha açılamayan işyerlerini düşündüm.

Bir zamanlar Sümerbank yatırımlarının can ve renk verdiği şehirlerin sonradan ne hale geldiğini karşılatırdım.

Özelleştirmeden bir mucize beklerken nasıl kandırıldığımızı geçte olsa çok daha iyi anladım.

Cumhuriyetin ilk yıllarında dar kaynaklar ile Kayseri Bez 1934’de, Bursa Merinos ve Bünyan 1935, Ereğli Tekstil 1936, Nazilli Basma 1937’de Atatürk tarafından açılmıştı.

Daha sonra Gemlik, Malatya, Isparta, Kastamonu, Adana, Erzincan, Hereke Sümerbank fabrikaları açılmıştı.

İkinci Dünya savaşı yıllarında İzmir Halkapınar Basma Sanayii, 1955 yılından itibaren Denizli, Bergama, Manisa, Antalya, Kahramanmaraş, Eskişehir, Karaman, Nevşehir, İstanbul, Kocaeli, Bolu, Zonguldak, Ordu, Diyarbakır, Adıyaman, Sivas, Konya, Aydın, Ankara, Tunceli, İçel, Çanakkale Sümerbank Fabrikaları faaliyete girmişti.

Sümerbank o zor dönemlerde tarımsal ürünleri ve doğal kaynakları üretime kazandırmış ülke sanayisinin kurulmasında okul görevini başarı ile yerine getirmiştir.

Her şehrimizde vasıflı insan gücü yetiştirilmesine öncü olmuştur.

Bulundukları yörelere ekonomik ve sosyal olarak hayat vermiştir. Ülke kalkınmasına destek vermiş, geri kalmış yöreler için en büyük itici güç olmuştur.

Bugün şöyle bir çevrenize bakınız.

Özellikle geçmişte Sümerbank’a ait işletmelerin bulunduğu şehirleri ve sektörleri inceleyin.

Bir de Sümerbank’ın geçmişte yaptıklarına, topluma ve ülkeye kazandırdıklarına bakın.

Sizce bu özelleştirmeden beklediğimizi elde ettik mi?

Özel sektör kapanan alanlarda hangi başarılar elde etti.

Halka ve ülkeye ne verdiler?

Elden çıkarılan tesisler ayni yapıda üretime devam edebiliyor mu?

Ülkemiz bu süreçte istihdama ve yatırıma katkıda bulundular.

Sümerbank bir efsane idi.

Başta halıcılığımız olmak üzere birçok alanda boşluğu hala hissedilmektedir.

Bugün yaşadığımız şartlarda geçmişin deneyimleri bir daha gözden geçirilmelidir.