Kalp sağlığında en güçlü tedbir: Primer korunma

29 Eylül Dünya Kalp Günü dolayısıyla açıklamalarda bulunan Yalvaç Devlet Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Dr. Mehmet Çelebi, kalp ve damar hastalıklarından korunmada “primer korunma”nın büyük önem taşıdığını belirterek, vatandaşlara 9 önemli öneride bulundu.

Yalvaç Devlet Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Dr. Mehmet Çelebi, 29 Eylül Dünya Kalp Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada kalp hastalıklarından korunmanın en etkili yolunun, hastalık ortaya çıkmadan önce risk faktörlerini azaltmak olduğunu ifade etti.

Dünya Kalp Günü’nün kalp hastalıklarından korunma konusunda farkındalık oluşturmak açısından önemli bir gün olduğunu belirten Dr. Çelebi, gelişmiş sağlık teknolojileri, nitelikli sağlık çalışanları ve güçlü sağlık sistemlerine rağmen sağlıklı yaşam tarzının kalp hastalıklarından korunmada en etkili yöntem olmaya devam ettiğini vurguladı.

Sağlık sistemlerindeki gelişmelerin tanı ve tedavi imkânlarını artırarak ortalama yaşam süresini uzattığını kaydeden Çelebi, buna rağmen kalp hastalıklarının dünyada ve Türkiye’de önde gelen ölüm nedenleri arasındaki yerini koruduğuna dikkat çekti.

Dr. Çelebi, bunun önemli nedenlerinden birinin sağlıklı yaşam alışkanlıklarının toplum genelinde yeterince benimsenememesi olduğunu ifade ederek, “Çoğu hastalıkta olduğu gibi kalp hastalıklarından korunmanın da en etkili yolu, bu hastalıklara hiç yakalanmamaktır. Tıpta primer korunma olarak adlandırılan bu yaklaşım, özellikle ani gelişen ve ölümcül seyretme riski taşıyan kalp hastalıklarında büyük önem taşımaktadır.” dedi.

Kalp hastalıkları açısından hipertansiyon, diyabet, yüksek LDL kolesterol, sigara kullanımı, fazla kilo ve obezite, hareketsizlik, sağlıksız beslenme ve kronik stresin önemli risk faktörleri arasında bulunduğunu belirten Dr. Çelebi, primer korunma kapsamında dikkat edilmesi gereken 9 noktayı şöyle sıraladı:

1- Hipertansiyon düzenli takip edilmeli

Kan basıncının düzenli olarak ölçülmesi, hipertansiyon bulunması durumunda ise etkili şekilde tedavi edilmesi gerekiyor. Yüksek tansiyonun kalp ve damar hastalıklarının başlıca risk faktörlerinden biri olduğu unutulmamalı.

2- Diyabet ve insülin direnci kontrol altında tutulmalı

Diyabet ve insülin direncinin düzenli takip edilmesi gerektiğini belirten Dr. Çelebi, diyabet gelişmesi halinde kan şekeri düzeylerinin hedef aralıkta tutulmasının kalp sağlığının korunması bakımından büyük önem taşıdığını ifade etti.

3- Sigara bırakılmalı

Sigara kullanımının sonlandırılmasının kalp ve damar hastalıkları riskini azaltan en önemli yaşam tarzı değişikliklerinden biri olduğuna dikkat çeken Dr. Çelebi, sigaranın kalp sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.

4- LDL kolesterol ve trigliserit düzeyleri düşürülmeli

Kandaki LDL kolesterol ve trigliserit seviyelerinin kontrol altında tutulması gerektiğini ifade eden Çelebi, kişilerin bireysel kardiyovasküler risklerine göre uygun hedeflerin belirlenmesi ve gerekli durumlarda ilaç tedavisinin uygulanmasının önem taşıdığını kaydetti.

5- Akdeniz tipi beslenme benimsenmeli

Kalp sağlığının korunmasında beslenmenin büyük önem taşıdığını belirten Dr. Çelebi; sebze, meyve, baklagiller, tam tahıllar, kuruyemişler ve balık ağırlıklı beslenilmesini önerdi.

Temel yağ kaynağı olarak zeytinyağının tercih edilmesi gerektiğini ifade eden Çelebi, tereyağı ve diğer doymuş yağ kaynaklarının sınırlandırılması, trans yağlardan kaçınılması gerektiğini söyledi.

İşlenmiş gıdalar, fazla şeker ve rafine karbonhidrat tüketiminin azaltılması, doğal ve liften zengin gıdalara öncelik verilmesi gerektiğini de vurguladı.

6- Sağlıklı vücut ağırlığı korunmalı

Fazla kilo ve özellikle karın bölgesindeki yağlanmanın hipertansiyon, diyabet ve kan yağlarında bozulma gibi birçok kalp-damar risk faktörünü beraberinde getirebildiğini ifade eden Dr. Çelebi, kilo kontrolünün kalp sağlığının temel unsurlarından biri olduğunu belirtti.

7- Düzenli fiziksel aktivite yapılmalı

Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aerobik egzersiz yapılmasını öneren Dr. Çelebi, bu sürenin haftanın 5 günü 30 dakika veya 3 günü yaklaşık 50 dakika şeklinde planlanabileceğini ifade etti.

Egzersizin kişinin yaşına, sağlık durumuna ve fiziksel kapasitesine uygun olması gerektiğini kaydeden Çelebi, spor salonuna gitmek istemeyen veya dışarıda egzersiz yapamayan kişilerin işe yürüyerek gidip gelebileceğini ya da evde çevrim içi platformlardan yararlanarak aerobik egzersiz yapabileceğini belirtti.

8- Kronik stres yönetilmeli

Uzun süreli stresin uyku düzenini bozabildiğini, kan basıncını yükseltebildiğini, sağlıksız beslenme ve sigara kullanımını artırabildiğini, fiziksel aktiviteyi azaltabildiğini belirten Dr. Çelebi, bu durumların inflamasyona yol açarak kalp ve damar hastalıkları riskini artırabileceğini ifade etti.

Bireysel ve toplumsal stres yönetimi uygulamalarının kalp sağlığının korunmasında önemli bir primer korunma bileşeni olduğunu kaydeden Çelebi, kronik stresin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.

9- Aile öyküsü bulunanlar daha dikkatli olmalı

Genetik faktörlerin değiştirilemeyen bağımsız bir risk faktörü olduğunu belirten Dr. Çelebi, ailesinde erken yaşta kalp ve damar hastalığı öyküsü bulunan kişilerin primer korunmaya daha fazla özen göstermesi gerektiğini söyledi.

Özellikle aile ve yakın akrabalarda erkeklerde 55 yaşından önce, kadınlarda ise 65 yaşından önce kalp-damar hastalığı görülmüş olması durumunda kişilerin risk faktörlerine karşı daha dikkatli olmaları gerektiğini belirtti.

Dr. Mehmet Çelebi, açıklamasının sonunda sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini bir kez daha vurgulayarak, “Basit yaşam alışkanlığı değişiklikleri şeklindeki primer korunma önerilerinin uygulanması, kalp hastalıklarına erken yaşta yakalanmamak için en ucuz ve en etkin korunma yöntemi olarak hâlen önemini korumaktadır.” değerlendirmesinde bulundu.

29 Eylül Dünya Kalp Günü dolayısıyla yapılan açıklamada, kalp sağlığının korunması için yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra tedaviye değil; hastalık gelişmeden önce alınacak önlemlere de önem verilmesi gerektiği vurgulandı.