• UYAROĞLU SARRAF

logo

Sanayi, Esnaf ve Hizmet Kooperatifleri ile CICOPA


Ünal Örnek
unalornek@hotmail.com

Çağımızın en büyük sorunların biri hiç şüphesiz istihdamdır. Mevcut uygulanan ekonomik modeller soruna çözüm bulmaktan çok sorunu içinden çıkılmaz hale getirmiş, üretim ve iş imkanları daralan yöreler işsizliğin, yoksulluğun pençesinde kıvranan ve hızla göç veren yerler haline gelmiştir. Her ortamda kooperatiflerin başarısız, halkın kooperatifleşmeye uzak olduğun öne süren ve çözümün özel sektörle mümkün olduğunu öne süren iş ve yatırım çevreleri yatırımlarını başka yerlere ve ülkelere taşımakta hiç düşünmemişlerdir. Boşalttıkları fabrikaları ve iş yerleri ile bu yöreleri kaderine terk etmişlerdir.

Bu olumsuz gelişmeler toplumsal duyarlılığı olan ülkeler ve liderler tarafından yeni kooperatiflerin gelişmesinin önünü açmıştır. Çözüm için yöreler kendi kaynaklarını kullanma ve değerlendirme yolunu seçmeye başlamışlardır. Bazı iş çevrelerinin kendi menfaatleri doğrultusunda halkı, politikacıları ve yöneticileri yanıltıcı tavırları karşısında dünyanın çeşitli bölgelerinde başarı hikayeleri ile insanlığın önünü açacak uygulamalar ortaya koymuşlardır.

Dünya kooperatifçilik hareketi içinde sanayi ve hizmet kooperatifleri istihdam konusunda önemli adımlar atan ve başarılar sağlayan kooperatifler arasına girmiştir. Terk edilen işyerlerinin işletilmesi, yeniden ekonomiye kazandırılması, yeni istihdam alanları yaratılması, kriz karşısında işyerlerinde işbirliği içinde zorlukların aşılması, sosyal sorunların çözülmesinde insani ve çevre bilinci ile sorunlara sahip çıkılması ve çözüm üretilmesi, toplumsal sorumluluk içinde davranılmasının öncüleri olmuşlardır. Geri kalmış ve ticari gücünü kaybetmiş yörelerin ve alanların yeniden canlanmasına katkı vermişlerdir.

Bu kooperatifler ülke bazında örgütlenmeleri yanında uluslararası alanda da bir araya gelmişlerdir.  Uluslararası Kooperatifler Birliğinin (ICA) sektör örgütlerinden biri olan Uluslararası Sanayi, Esnaf ve Hizmet Kooperatifleri Örgütü’nün (CICOPA) çatısı altında toplanmışlardır. Sadece ülkelerine değil dünyaya mesaj veren bu kooperatifler birçok ülkede kalkınmada en önemli örnek modeller olarak görülmeye başlamışlardır. Emek, sosyal alan, enerji ve daha birçok alanda iş ve hizmet üreten kooperatifler çağımızda dikkati çeken başarılara imza atan kooperatifler olmuştur.

CICOPA 1947 yılından bu yana Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin (ICA) bir sektörel kuruluşu olarak yer almaktadır. CICOPA’ya üye kooperatifler grafik tasarım, inşaat, sosyal hizmetler, yenilenebilir enerji üretim, sanayi üretimi, eğitim, ulaştırma, sağlık, entelektüel hizmetler, zanaatkarlık faaliyetleri vb. konularda faaliyet yürütmektedirler. Bu hizmet alanları toplumun ihtiyaçlara göre günden güne gelişmektedir.  Kooperatiflerin çoğunu işçi kooperatifleri oluşturmaktadır. Ortakların çoğu çalışandır. Bu nedenle, şirket, geleneksel çalışanlardan veya serbest meslek sahiplerinden farklı olarak, “işçi mülkiyeti” adı verilen ayırt edici bir iş ilişkileri türü ile tanımlanmaktadır.

Günümüzde CICOPA’nın temel misyonu, işçi, sosyal ve üretici kooperatiflerini dünya ölçeğinde teşvik etmek ve temsil etmektir. Genel Kurulda (Oslo, 5 Eylül 2003) onaylanan CICOPA Stratejik Belgesi’nde olduğu gibi, ana politika öncelikleri şunlardır:

• İşbirliğine dayalı bir şekilde iş ve üretimin teşvik edilmesi,

• Belirli bir işletme ve emek teşkilatı türü olarak işçi mülkiyetinin teşvik edilmesi,

• Sanayi, sanat ve hizmet sektörlerinde kooperatif hareketinin teşvik edilmesi.

Bu amaçlar doğrultusunda CICOPA’nın faaliyetleri:

• Sektöründe dünya çapında ulusal örgütlerin mümkün olan en geniş temsilinin sağlanması,

• Özellikle belirli işçi ve üreticilerin kooperatif mevzuatı ve politikaları alanında lobicilik yapılması,

• Ulusal ve bölgesel düzeyde işçi ve üreticilerin kooperatiflerinin ve onların temsilci / destek kuruluşlarının gelişiminin desteklenmesi,

• Bilgi toplanması ve işçi ve üreticiler kooperatiflerinin durumunu kademeli olarak haritalanması,

• Üyelerin arasında bilgi akışının sağlanması, işbirliği ve görüş alışverişinin geliştirilmesi üzerinde yoğunlaşmaktadır.

Bugün CICOPA çatısı altında yer alan kooperatifler 30 ülkede toplam 46 üye kooperatif üst örgütü ve bunlara bağlı 68.000 işletme ile 4 milyon kişiye istihdam sağlamaktadır. Dünya genelinde ise İşçi kooperatifleri, sosyal kooperatifler ve serbest meslek sahibi olan ortakların oluşturduğu üretici kooperatiflerinin sanayi ve hizmetler alanında istihdam ettiği insan sayısı 16 milyon kişidir. Bunun 10.8 milyon sanayi ve hizmet alanında çalışmakta ve 5.8 milyonu serbest meslek mensubu üretici ortaktır.

CICOPA’nın iki bölgesel örgütü vardır. Bunlar Avrupa’da CECOP-CICOPA Europe ve Amerika’da CICOPA Americas’dır. CECOP – CICOPA Europe’un 15 Avrupa ülkesinde 26 üye örgütü ve 50.000 çalışan ortağı bulunmaktadır. Bu kooperatiflerin tesislerinde 1.3 milyon işçi çalıştırılmaktadır.  CICOPA Americas’ın Amerika kıtasında 10 ülkede 13 üye örgütü bulunmaktadır. CICOPA Kuzey ve Güney Amerika’da iki alt bölgeden oluşmaktadır. Güney Amerika Brezilya, Arjantin, Uruguay ve Paraguay kooperatif örgütlerinden, Kuzey Amerika CICOPA Mercosur olarak ABD, Kanada ve Meksika’daki kooperatiflerden oluşmaktadır.

Son yıllarda sanayileşmiş ülkelerde ve gelişmekte olan ülkelerde bu tür kooperatiflerin sayıları giderek artmaktadır. Dünya ekonomisinin son dönemdeki dönüşümü ile birlikte, sanayi ve hizmet kooperatifleri artık marjinal bir alan değil, etkin bir üretim gücüne sahip kuruluşlar haline dönüşmüştür. Ekonomik kriz karşısında güç kaybeden sanayi ve ticaretten pay alamayan şehirlerin ve yörelerin en büyük kurtarıcısı kendileri olduğu gerçeğinden hareket eden sanayi ve hizmet kooperatifleri bir gerçek olarak karşımızdadır.

Kooperatifler konusunda toplumu yanıltan çevrelerin kuyruklu yalanları artık sona ermiştir. Ticarette, sanayide ve toplumsal yaşamda önde olan batı ülkelerindeki başarı hikayeleri yanında ülkemizdeki örneklerde karşımızdadır. Bugün yaşadığımız sorunlar karşısında çözüm için ülkemizde de sanayi ve hizmet kooperatiflerine büyük ihtiyaç vardır.

Etiketler: »
Share
744 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Sosyal Girişimcilik ve Kooperatifler

    09 Temmuz 2018 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Sosyal girişimcilik kavramı son yıllarda çokça karşımıza çıkan kavramlardan biri haline gelmiştir. Bir zamanlar girişimciliği sadece ekonomik yatırımlar olarak gören çevreler bile sosyal girişimciliği destekleyen politikalara daha olumlu baktıklarını dile getirmeye başlamışlardır. Girişimciliği destekleyen projeler uygulamaya ve fonlamaya başlamışlardır. Sosyal girişimcilik nedir?  Sosyal girişimci deyince ne anlaşılıyor diye söyle bir araştırdığınızda; karşınıza çıkan tanımlarda yaşadığı çevredeki sorunları belirleyen ve ihtiyacı ortaya koy...
  • Özelleştirmeler Ülkeye Zarar Verdi

    18 Haziran 2018 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Bugün özelleştirme ile ilgili ısrarlı politikaların yeniden gündeme alınmasını görünce yıllar önce Özal'ın çizdiği pembe tabloları hatırladım. O yıllarda bu politikayı savunanlar kamu işletmelerinin iyi yönetilemediğini, verimli çalışamadığını, haksızlıklar ve yolsuzluklar olduğunu, kamu zararının ekonomide kara delikler açtığını, hatta devlet tarafından yönetilen ve zarar eden kooperatiflerin bile borçlarından dolayı tesislerini özelleştirilmesi gerektiği açıklanmıştı. O yıllarda uygulamaya konan politikalar çerçevesinde kamuoyunda pompalan...
  • Partiler ve adaylar dikkat! Seçmeni seçim sistemiyle ilgili bilgilendirmelisiniz…

    17 Mayıs 2018 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    Birkaç yazıdır, seçim sistemi ve düzeniyle ilgili yazılar yazınca, hiç beklemediğim bazı tepkiler aldım. Aldığım tepkilerin çoğunun ortak yönü şu: Ben bu konunun böyle olduğunu bilmiyordum, ben böyle hesaplandığını bilmiyordum. Hakikaten beklediğimin üzerinde ilgi oldu yazılara, bu da net bir biçimde şunu ortaya koyuyor: Oy kullanacak seçmenin büyük çoğunluğu, atacağı oyun milli iradeye nasıl yansıyacağını bilmiyor. Bu bakımdan, iktidar ya da muhalefet fark etmez, seçime giren tüm parti ve adayların bu seçim sistemini öncelikle seçmenl...
  • Mevcut seçim sistemi değişmezse, Türkiye istikrarsızlık girdabından çıkamaz

    09 Mayıs 2018 Köşe Yazıları, Tüm Manşetler

    16 Nisan 2017 referandumu ile cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildi. Bu sisteme geçiş için çıkarılan uyum yasalarının arasında Milletvekili Seçim Kanunu da bulunmaktaydı. MHP lideri Devlet Bahçeli’nin dayatmasıyla milletvekili seçimi için getirilen ittifak modeli, yeterince iyi düşünülmeden, tartışılmadan uygulamaya konuluyor. Önümüzdeki 24 Haziran seçimlerinde, seçmen olarak cumhurbaşkanı için ve milletvekillikleri için oy kullanacağız. Eğer, ilk turda cumhurbaşkanı adaylarından biri % 50+1 oya ulaşamazsa iki hafta sonra, seçimde...
ev eşya depolama eşya depolama