Partiler ve adaylar dikkat! Seçmeni seçim sistemiyle ilgili bilgilendirmelisiniz…

Özgür Kaya

yalvacgazetesi@hotmail.com

Birkaç yazıdır, seçim sistemi ve düzeniyle ilgili yazılar yazınca, hiç beklemediğim bazı tepkiler aldım.

Aldığım tepkilerin çoğunun ortak yönü şu: Ben bu konunun böyle olduğunu bilmiyordum, ben böyle hesaplandığını bilmiyordum.

Hakikaten beklediğimin üzerinde ilgi oldu yazılara, bu da net bir biçimde şunu ortaya koyuyor: Oy kullanacak seçmenin büyük çoğunluğu, atacağı oyun milli iradeye nasıl yansıyacağını bilmiyor.

Bu bakımdan, iktidar ya da muhalefet fark etmez, seçime giren tüm parti ve adayların bu seçim sistemini öncelikle seçmenlerine net bir biçimde anlatmaları lazım.

Çünkü bu seçimde oy kullanacağımız iki seçme işini de Türkiye olarak ilk kez deneyeceğiz. 2104’te cumhurbaşkanı seçmiştik, bu ilk değil diyenleriniz olabilir. Doğrudur, ama bu cumhurbaşkanlığı seçiminde milletvekili seçimiyle birlikte oy kullanılacağı için, bu seçimi diğerinden ayıran birçok faktör olacaktır. Birçok anket gösteriyor ki, cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci tura kalması, daha olası bir ihtimal. İkinci tura kaldığında da yarışacak iki adaya göre seçmenin nasıl hareket edeceği, şu an için bir bilmece.

Milletvekili seçim sistemine getirilen ittifak modelini de vatandaşlarımız ve siyasetçilerimiz yeterince anlayabilmiş ve anlatabilmiş değil.

İktidarı destekleyen seçmen cenahındaki durum şu: Şu ana kadar girilen bütün seçimlerden galip çıkan Ak Parti’nin ve Erdoğan’ın öyle ya da böyle bu seçimleri de alacağı düşüncesiyle bir rahatlık ve rehavet var.

Şu durumu gözden kaçırıyorlar, daha doğrusu Ak Parti ve MHP teşkilatları ve siyasetçileri doğru anlatma ve yönlendirme yapmadığı için gözden kaçırmak durumunda kalıyorlar: Bu seçimlerde birinci olmak yetmiyor artık. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde en az % 50 +1 almak gerekiyor; milletvekili seçimlerinde ise % 50 + 1 almak da yetmeyebilir. Nasıl olursa, bu seçimden de birinci çıkarız rehaveti, Cumhur İttifakı’nın seçim çalışmalarına net bir biçimde yansıyor zaten. Önceki seçimlerdeki heyecan, hava ve hırs bu seçimlerde görülmüyor.

Muhalefet cephesi için de durum çok farklı değil: Seçmen ve teşkilatlar bu konuda bilgisiz ve yetersiz. Bir önceki paragrafta söylediğim bilgisizlik muhalefete destek verecek seçmen için de geçerli. Muhalefeti destekleyen bir kısım seçmende de yine sistemi bilmemekten kaynaklanan bir boşvermişlik duygusu olduğunu gözlemleyebiliyorsunuz. Muhalefete destek verecek seçmen de, tıpkı iktidara destek veren seçmen gibi; bu seçimlerde birinci olanın kazanacağını düşünüyor.

Hayır, bu seçimlerde birinci olan değil, salt çoğunluğu alan kazanacak. Yani, Recep Tayyip Erdoğan’ın cumhurbaşkanlığı seçiminde, ilk turda birinci olması, ikinciyle arasında önemli oy farkı olması zafer ya da yenilgi getirmeyecek, taraflar için. En az % 50 + 1 oy almak gerekiyor. Erdoğan ilk turda % 50 + 1 oy alamazsa, ikinci turda muhalefetin en güçlü adayıyla yarışacak.

Yani, referandumdaki manzara ve anketlerde öngörülen sonuçlara benzer neticelerle karşılaşırsak; 24 Haziran seçimlerinde işin kıl payı olacağını tahmin edebiliriz. Bu bakımdan, bütün partiler ve adaylar için bir oy bile çok kıymetli bu seçimlerde.

Ancak, teşkilatlara, adaylara ve seçmenlere bakınca, bu önemin yeterince algılanamadığını görüyoruz.

Teşkilatların ve adayların, seçim çalışmalarının ilk başında anlatmaları gereken husus, yeni seçim sisteminin milli iradeye nasıl yansıyacağını anlatmaları olmalıdır.

Eksik bilinen bir husus da, ittifakta kullanılacak oyların değerlendirilmesi hususu. Bununla ilgili detaylı bir yazı yazmıştık zaten. İttifakta kullanılacak oyları herkes kendi partisine atabilecek, ancak hesaplanırken önce ittifak oyu, ardından da ittifak içinde partilerin oyları ayrı ayrı değerlendirilecek. Aynı şey, seçmenin oy vermeyi düşünmediği rakibi için de geçerli olacak. Onun için seçmen bu seçimlerde stratejik oy kullanması, destek verdiği parti ve adaylar için büyük önem taşıyor.

Özet olarak, parti teşkilatlarını ve adayları, seçmenlerin bilgilendirilmesi ve motive edilmesi için çalışmazsanız, 24 Haziran akşamı pişman olacağınız kıl payı bir yenilgi sizi bekliyor olabilir.