Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde sergilenen Tılsımlı Amulet, Yalvaç’ı Türkiye’ye tanıtacak

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nde ‘Bir Vizyonun Doğuşu: Geleceğe Miras Projesi- Arkeolojinin Altın Çağı’ sergisi açıldı.

570 eserin yer aldığı sergide, yurt dışından Türkiye’ye iadesi sağlanan 485 eser ilk kez sergileniyor. Sergi, 6 ay boyunca ziyaretçilere açık kalacak. Sergide, Pisidia Antiokheia Antik Kentinde 2024 yılında Aedilicus Tepesi’nde bulunan Kilise çevresinde gerçekleştirilen kazı çalışmalarında kanser hastalığının tıbbi kökenlerine ışık tutan bir Amulet de yer aldı. Değerli bir taştan yapılmış olan amuletin, kolye olarak kullanılan nadir bir tarihi eser olduğu kaydedilerek; bu eser sayesinde Antiokheia ve Yalvaç’ın isminin milyonlara tanıtılacağı belirtildi.

Pisidia Antiokheia Kazı Başkanı Prof.Dr. Mehmet Özhanlı, Amulet’le ilgili şu bilgileri verdi: “Amulet, günümüzün en tehlikeli hastalığı olan kanserin Antik Dönemdeki bilgi kökenlerine ışık tutmakta.
Kızı hastalanan bir babanın, kızının iyileşmesi için yaptırıp, boynuna amulet olarak taktırmış olduğu kolyenin bir yüzünde; yengeç, diğer yüzünde ise, bu hastalıktan kurtulması için yazılmış sözler yer almaktadır.

Kanser hastalığı hakkında bize bilgi veren Antik Dönemin en büyük hekimi Galen, yengece benzeyen kanserli kısmın etrafındaki siyah damarların görünümünü şu şekilde açıklar: “Yengecin vücudunun etrafına yayılan bacakları olduğu gibi, bu hastalıktaki damarlar da aynı şekildedir. Yengeç şeklindeki anormal tümör tarafından yayılırlar.” Kanserli tümörün yengece benzetilmesi aslında, hastalığın adının nedenidir. Çünkü “karkinos” Yunanca’da yengeç anlamına gelmektedir. Günümüzde, kullanılan “kanser” kelimesi de ismini Yunancadaki “yengeç” isminden almaktadır. Bu tür tılsımlı taşlar, Helenistik Dönem’den başlayarak, MS 4. yüzyıla kadar yaygın bir şekilde kullanılmışlardır. Antiokheia’da bulunan örnek, Anadolu’da günümüze kadar bulunmuş, en iyi korunmuş ve en anlamlı resim ve yazı içeriğini vermektedir. Batıl inancı açık bir şekilde ortaya koyan bu tür eserler, köken olarak Mısır, Anadolu ve Mezopotamya kaynaklıdır.
Kilise tarihinden eski olan bu eser, uzun yıllar kullanılmış ve 10. yy da buraya düşürülmüş olmalıdır. Değerli bir taştan yapıldığı için önemini yitirmemiştir. Kan- ser hastalığına iyi geldiği düşünüldüğünde çok farklı kişiler tarafından uzun yıllar kullanılmaya devam etmiştir.

Antiokheia’da bir tıp merkezinin (Asklepion) bulunduğu epigrafik buluntulardan anlaşılmaktadır. Amulet, tıbbi çaresi bulunamayan kanser hastalığını iyileştirmek için farklı çarelere başvurulduğunu kanıtlamaktadır. Yapıldığı değerli taşın insan üzerindeki etkisi ve üzerine yazılmış olan duayla Tanrı’dan şifa dilenmiştir. Bu sadece bir kolye değil umudun kendisidir.”