Bekir Manav Yazdı: HÜYÜKLÜ’YE MUHACİR YERLEŞTİRİLMESİ

Yalvaç Hüyüklü için önemli bir vesika.

Devlet Arşivlerinde rastladığım 21 Teşrinievvel 1307 (2 Kasım 1891) tarihli bir belge dikkatimi çekti.

Belgeye göre, Yalvaç’a bağlı Hüyüklü köyü halkı, tapulu olarak kullandıkları arazilerin ellerinden alınarak muhacirlerin iskân edilmek istenmesi üzerine büyük bir mağduriyet yaşarlar.
Bunun üzerine köylüler, Karaağaç Telgrafhanesi’nden doğrudan Sadaret’e (Başbakanlık) telgraf çekerek seslerini devletin en üst makamına duyurmaya çalışırlar.

Telgrafta yalnızca arazilerinin ellerinden alınmak istendiği değil, aynı zamanda Konya Vilâyeti’nin halk lehine verdiği emrin Yalvaç Kaymakamı Rıfat Bey tarafından uygulanmadığı, hatta olaylar sırasında bazı zabtiyelerin köylülerin üzerine ateş açarak birkaç kişiyi yaraladığı da iddia edilmektedir. Yani köylülerin bu durumda mağdur olduğu ve kendi lehlerine de bir kararın olduğunu da bu vesikadan anlıyoruz.

Bu telgraf üzerine Sadaret, Konya Vilâyeti’ne resmî bir yazı göndererek olayın derhâl araştırılmasını, gereğinin yapılmasını ve sonucunun merkeze bildirilmesini emretmiştir.

Yaklaşık 135 yıl önce, Anadolu’nun bir köyünde yaşanan bu arazi anlaşmazlığı ve hak arama mücadelesi, bugün Devlet Arşivleri’nde muhafaza edilen resmî belgeler sayesinde bütün ayrıntılarıyla karşımıza çıkmaktadır.

Sonucun ne olduğunu ben bilmiyorum, muhacir yani göçmenler yerleştirildi mi? Yoksa bu devlet tarafından ilerleyen yıllarda iskân oldu mu bilmiyorum.

Ancak anlaşılacağı üzere iskanlar gerçekleşirken belli mağduriyetler yaşanmıştır.

Metnin orijinal okunuşu şu şekildedir:

Konya Vilâyet-i ‘Aliyyesine,

Karyeleri ahâlisinin bâ tapu mutasarrıf oldukları arâzi ellerinden alınarak muhâcirin iskânına teşebbüs olunduğundan ve vâki’ olan mürâca’atları üzerine vilâyet-i ‘aliyyelerince verilen emrin Yalvaç kâimmakâmı Rıfat Bey tarafından mevki’-i icrâya konulmamakla beraber bir takım zabtiyelerin ahâliye silah atarak birkaç kişinin mecrûh olmasına sebebiyet verdiğinden vesâireden bahisle istid’âsı ma’deleti hâvi Yalvaç kazâsına tâbi’ Höyüklü karyesi ahâli vekili Hacı Molla Mehmed imzâsıyla huzûr-ı ‘âli-i sadâret-penâhiye ve nezârete olarak Karaağaç merkezinden çekilen müttehidü’l-meal telgrafname birisi leffen irsâl kılınmağla mündericâtına nazaran bi’t-tahkik iktizâsının îfâ ve keyfiyetin inbâsına himem-i ‘aliyyeleri derkâr buyurulmak bâbında

Bekir Manav